Ticari Davalarda Zorunlu Arabuluculuk 2026: Dava Şartı ve Süreç

Özet:

2026. Ticari arabuluculuk rehberi: Dava şartı arabuluculuk başvurusu nasıl yapılır? Arabuluculuk ücretini kim öder? Sona erme tutanağı ve ilam niteliği.

Türk yargı sisteminde devrim niteliğinde bir adım olan “Dava Şartı (Zorunlu) Arabuluculuk” , ticari davaların vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi gereği; ticari davalarda mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak bir tercih değil, zorunluluktur .

2026. yılında güncellenen asgari ücret tarifesi ve genişleyen kapsamıyla ticari arabuluculuk süreci, şirketler için hem zaman hem de masraf tasarrufu sağlayan stratejik bir çözüm yoludur.

1. Hangi Davalarda Arabuluculuk Zorunludur?

Her ticari dava için arabulucuya gidilmez. Kanun, zorunluluğu şu iki şarta bağlamıştır:

Dava Ticari Dava Olmalı:

Her iki tarafın da tacir olduğu ve işlemden kaynaklanan davalar (Nispi ticari dava) veya Kanun’da açıkça ticari sayılan davalar (Mutlak ticari dava).

Konusu Bir Miktar Paranın Ödenmesi Olmalı:

Alacak davası, tazminat davası veya itirazın iptali davası gibi.

Örnekler (Zorunlu):

İki şirket arasındaki fatura alacağı. Cari hesap bakiyesi alacağı. Ticari satımdan kaynaklanan ayıplı mal tazminatı. Haksız rekabetten doğan tazminat (tazminat kısmı için).

Örnekler (Zorunlu Değil):

Ticaret unvanının korunması (Para değil, tespit istenir). Genel Kurul kararının iptali. İflas davası. Konkordato davası.

2. Başvuru Süreci ve Süreler

Nereye Başvurulur? Başvuru, karşı tarafın (borçlunun) yerleşim yeri veya iş merkezinin bulunduğu yerdeki Adliye Arabuluculuk Bürosu’na yapılır. Büro yoksa, Sulh Hukuk Mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne başvurulur.

UYAP Kolaylığı:

Avukatlar, adliyeye gitmeden UYAP Avukat Portal üzerinden “Dava Şartı Arabuluculuk Başvurusu” yapabilirler. Süreç Ne Kadar Sürer? (6+2 Hafta)

Ticari arabuluculukta süre kesindir:

Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren

6. hafta

içinde görüşmeleri sonuçlandırmalıdır. Bu süre, zorunlu hallerde en fazla

2. hafta

daha uzatılabilir. Toplamda

8. hafta

içinde süreç olumlu veya olumsuz bitmek zorundadır.

3. Toplantı ve Görüşme Usulü

Davet:

Atanan arabulucu, tarafları telefon, mail ve KEP yoluyla ilk toplantıya davet eder.

Katılım:

Toplantıya şirket yetkilisi (imza sirküleri ile) veya avukatı katılabilir.

Gizlilik:

Görüşmelerde konuşulanlar, sunulan teklifler (örneğin “borcun yarısını silerim” teklifi) mahkemede delil olarak kullanılamaz . Gizlilik esastır. [!WARNING]

Toplantıya Katılmamanın Cezası:

Geçerli bir mazereti olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, dava sonunda haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamını ödemeye mahkum edilir ve lehine vekalet ücretine hükmedilmez. Bu, ticari şirketler için büyük bir risktir.

4. Anlaşma veya Anlaşamama: Sonuçlar

A) Anlaşma (Süper Güç: İlam Niteliği) Taraflar anlaşırsa bir “Anlaşma Belgesi” düzenlenir. Bu belge, mahkeme kararı (ilam) hükmündedir. Borçlu taraf ödeme yapmazsa, bu belge ile doğrudan ilamlı icra takibi başlatılabilir. Mahkemeye gidip yıllarca dava sürmesine gerek kalmaz. B) Anlaşamama (Dava Yolu) Taraflar anlaşamazsa “Anlaşamama Son Tutanağı” düzenlenir. Davacı taraf, bu tutanağın aslını veya onaylı örneğini dava dilekçesine ekleyerek Ticaret Mahkemesi’nde dava açar. Tutanak yoksa dava “dava şartı yokluğu” nedeniyle usulden reddedilir.

5. Arabuluculuk Ücreti (2026 Tarifesi)

Ücret, sonucun anlaşma olup olmamasına göre değişir:

Anlaşamama Halinde:

İlk iki saate kadar olan ücreti Adalet Bakanlığı (Devlet) öder. (Dava sonunda haksız çıkan taraftan tahsil edilmek üzere). İki saati aşan görüşmelerde aşan kısmı taraflar eşit öder.

Anlaşma Halinde:

Maktu bir ücret değil, anlaşılan rakam üzerinden “Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi”ne göre nispi (%6’dan başlayan) bir ücret ödenir. Aksi kararlaştırılmadıkça taraflar yarı yarıya öder.

2026. Tarifesi:

2026. yılında yürürlüğe giren tarife ile ticari uyuşmazlıklarda saatlik ücret ve taban ücretler enflasyon oranında artırılmıştır. Ancak bu ücret, bir davanın masrafı (Harç, Bilirkişi, Vekalet Ücreti) yanında hala çok cüzi kalmaktadır.

6. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Not

Arabulucuda anlaştık ama şirket ödemedi, ne yapabilirim?

Elinizdeki anlaşma tutanağı “Mahkeme Kararı” gibidir. Hemen İcra Dairesi’ne gidip “İlamlı İcra” başlatabilirsiniz. İtiraz edemezler, mallarına doğrudan haciz konur.

Zamanaşımı işler mi?

Hayır. Arabuluculuk bürosuna başvurduğunuz tarihten, son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede

zamanaşımı durur

. Hak kaybı yaşamazsınız.

Telekonferans ile katılabilir miyim?

Evet. Tarafların şehir dışında olması durumunda, arabulucunun onayı ile (SEGBİS benzeri) görüntülü görüşme veya telekonferans yoluyla toplantıya katılmak hukuken geçerlidir. İmzalar elektronik veya kargo yoluyla tamamlanır.

Arabulucu karar verebilir mi?

Hayır. Arabulucu hakim değildir. “Sen haklısın, sen haksızsın” diyemez. Sadece tarafları bir araya getirir ve iletişimi sağlar. Kararı taraflar verir.

Sonuç

Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk, şirketler için bir “angarya” değil, ticari itibarı koruyan, gizli ve hızlı bir çözüm fırsatıdır. Ortalama 2-3 yıl süren bir dava yerine, 6 haftada alacağınıza kavuşmak ticari nakit akışı için hayati önem taşır.

Bu metin genel bilgilendirme amaclidir. Somut dosyaniz icin panelden talep olusturabilirsiniz.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olay kendine özgüdür. Kişisel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.